برای ساختن پارتیشن جدید وقتی فضای خالی ندارید، در Disk Management روی درایو بزرگتر کلیک راست کنید، Shrink Volume را بزنید تا بخشی از آن به فضای Unallocated تبدیل شود و بعد روی همان فضا New Simple Volume بسازید. طبق راهنمای مایکروسافت، Shrink فایلهای معمولی را خودکار جابهجا میکند و به فرمت کردن دیسک نیازی نیست.
اگر میخواهید خود پارتیشن قدیمی را بدون درایو دوم از نو بسازید (مثلاً برای فرمت یا عوض کردن سیستم فایل)، فایلها را به پارتیشن موقت ببرید، پارتیشن قدیمی را حذف و دوباره بسازید، فایلها را برگردانید و در آخر پارتیشن موقت را با Extend Volume به درایو اضافه کنید. این روش برای درایوهای داده مثل D: است و روی درایو C: ویندوز جواب نمیدهد. قبل از شروع از فایلهای مهم بکاپ بگیرید.
پیش از شروع، چه چیزهایی را باید بدانیم؟
Disk Management ابزار آمادهٔ ویندوز برای ساخت، فرمت، کوچک و بزرگ کردن پارتیشنهاست. طبق صفحهٔ Disk Management مایکروسافت، این ابزار در ویندوز ۱۰ و ۱۱ دقیقاً یکسان است و تفاوتی ندارد؛ پس همهٔ مراحل این آموزش برای هر دو کار میکند. برای باز کردن آن روی دکمهٔ Start کلیک راست کنید و Disk Management را بزنید یا کلیدهای Windows و R را بزنید و diskmgmt.msc را تایپ کنید. جدول زیر شرطهای لازم را خلاصه میکند:
| شرط | توضیح |
|---|---|
| دسترسی | حساب شما باید ادمین باشد (Administrators). |
| سیستم فایل برای Shrink | فقط درایوهای NTFS یا بدون سیستم فایل (RAW) را میتوان کوچک کرد. مایکروسافت هشدار میدهد Shrink کردن پارتیشن RAW که داده دارد ممکن است داده را از بین ببرد. |
| حجم قابل Shrink | از فضای خالی درایو بیشتر نمیشود. فایلهای جابهجانشدنی مثل Page File جلوی کوچک شدن را میگیرند. |
| سیستم فایل برای Extend | فقط NTFS یا ReFS؛ فضای Unallocated هم باید درست بعد از درایو باشد. |
| بکاپ | حذف پارتیشن همهٔ دادههایش را پاک میکند. قبل از شروع بکاپ بگیرید. |
طبق راهنمای Extend Volume مایکروسافت، فضای Unallocated در Disk Management بهصورت یک نوار سیاه با برچسب Unallocated دیده میشود. در تصویر زیر یک نمونهٔ واقعی را میبینید: ۱۰۰۰ مگابایت فضای Unallocated درست بعد از درایو اصلی.

تصویر: مستندات Microsoft Learn، با مجوز CC BY ۴.۰ (منبع)
مراحل کار کداماند و کدام مرحله خطر دارد؟
| مرحله | کار | میزان خطر |
|---|---|---|
| ۱ | Shrink درایو و ساخت پارتیشن موقت | کم؛ مایکروسافت میگوید در Shrink دادهای از بین نمیرود |
| ۲ | انتقال فایلها به پارتیشن موقت | کم، به شرط کامل بودن انتقال |
| ۳ | حذف پارتیشن قدیمی و ساخت دوبارهٔ آن | زیاد؛ همهٔ دادههای پارتیشن پاک میشود |
| ۴ | برگرداندن فایلها | کم |
| ۵ | حذف پارتیشن موقت و Extend | متوسط؛ پارتیشن موقت باید خالی باشد |
چطور درایو را Shrink کنیم و پارتیشن موقت بسازیم؟
اول از درایو فعلی فضای خالی میگیریم و روی آن یک پارتیشن موقت میسازیم. این پارتیشن فقط جای نگهداری فایلها در حین کار است.
Disk Management را باز کنید (روی Start کلیک راست و Disk Management).
روی درایوی که میخواهید دوباره بسازید کلیک راست کنید و Shrink Volume را بزنید.

مقدار فضایی را که میخواهید جدا شود به مگابایت وارد کنید.

← این مقدار باید برابر یا بیشتر از حجم دادهای باشد که میخواهید جابهجا کنید. هر ۱۰۲۴ مگابایت یک گیگابایت است. اگر ویندوز عدد کمتری اجازه میدهد، بخش «اگر Shrink Volume کمرنگ است…» را بخوانید.
روی Shrink کلیک کنید.
روی فضای Unallocated که ساخته شد کلیک راست کنید و New Simple Volume را بزنید.

در ویزارد Next را بزنید.
برای حجم پارتیشن همان مقدار پیشفرض را نگه دارید و Next را بزنید.

از منوی Assign the following drive letter یک حرف برای درایو انتخاب کنید و Next را بزنید.

در بخش File system گزینهٔ NTFS و در Allocation unit size گزینهٔ Default را انتخاب کنید.
در Volume label یک اسم مشخص مثل temp_partition بنویسید و تیک Perform a quick format را بزنید.
تیک Enable file and folder compression را فقط اگر لازم دارید بزنید، بعد Next و Finish را بزنید.

بعد از این مرحله یک درایو دوم دارید که میتوانید فایلها را موقتاً در آن نگه دارید.
چطور فایلها را به پارتیشن موقت منتقل کنیم؟
File Explorer را باز کنید و از سمت چپ روی This PC کلیک کنید.
در بخش Devices and drives درایو اصلی را باز کنید و فایلهایی را که میخواهید منتقل کنید انتخاب کنید.
← اگر حجم دادهها زیاد است، فایلها را در چند نوبت منتقل کنید. برای انتخاب همهٔ فایلها از Ctrl+A استفاده کنید.
فایلها را با Ctrl+X ببُرید (Cut).

پارتیشن موقت را باز کنید و با Ctrl+V فایلها را آنجا بچسبانید (Paste).

← قبل از رفتن به مرحلهٔ بعد، پارتیشن موقت را باز کنید و مطمئن شوید همهٔ فایلهای لازم آنجا هستند. مرحلهٔ بعد برگشت ندارد.
چطور پارتیشن قدیمی را حذف و از نو بسازیم؟
حالا که فایلها در جای امن هستند، پارتیشن قدیمی را پاک میکنیم و دوباره میسازیم. این کار همهٔ دادههای آن پارتیشن را پاک میکند؛ برای همین هر اشتباهی در انتخاب درایو مهم است.
در Disk Management روی درایو قدیمی کلیک راست کنید و Delete Volume را بزنید.

پیغام هشدار را با Yes تأیید کنید.
روی فضای Unallocated کلیک راست کنید و New Simple Volume را بزنید.

Next را بزنید و حجم را پیشفرض بگذارید.

Next را بزنید و حرف درایو را انتخاب کنید.

سیستم فایل را NTFS و Allocation unit size را Default بگذارید.
یک اسم مثل new_drive بنویسید و تیک Perform a quick format را بزنید.
Next و بعد Finish را بزنید.

چطور فایلها را به درایو جدید برگردانیم؟
File Explorer را باز کنید و از سمت چپ This PC را بزنید.
پارتیشن موقت را باز کنید و فایلها را انتخاب کنید (Ctrl+A همه را انتخاب میکند).
فایلها را با Ctrl+X ببُرید (Cut).

درایو جدید (new_drive) را باز کنید و با Ctrl+V فایلها را بچسبانید.

بعد از اتمام انتقال، فایلها در جای دائمی خود هستند.
چطور پارتیشن موقت را حذف کنیم و حجمش را به درایو اضافه کنیم؟
پارتیشن موقت دیگر کاری ندارد. آن را حذف میکنیم تا فضایش Unallocated شود و بعد با Extend Volume به درایو جدید میچسبانیم. طبق راهنمای مایکروسافت فضای Unallocated باید درست بعد از درایو باشد، که در این روش همینطور است.
در Disk Management روی پارتیشن موقت (که الان خالی است) کلیک راست کنید و Delete Volume را بزنید.

برای تأیید Yes را بزنید.
روی درایو جدید کلیک راست کنید و Extend Volume را بزنید.

Next را بزنید و دوباره Next را بزنید تا همهٔ فضای خالی به درایو اضافه شود.

روی Finish کلیک کنید.
اگر Shrink Volume کمرنگ است یا مقدار کمی اجازه میدهد، چه کنیم؟
طبق راهنمای مایکروسافت چند دلیل دارد: درایو NTFS نیست، شما ادمین نیستید، یا فایلهایی مثل Page File و Shadow Copy که ویندوز نمیتواند جابهجا کند در وسط درایو قرار دارند و درایو را فقط تا همان نقطه کوچک میکنند. اگر مجبورید بیشتر کوچک کنید، Page File را موقتاً به درایو دیگر ببرید، بعد Shrink کنید و آن را برگردانید. برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ Page File، آموزش حافظهٔ مجازی ویندوز ۱۱ را ببینید.
اگر ترجیح میدهید از خط فرمان استفاده کنید، مایکروسافت دستور diskpart را هم معرفی کرده است. در Command Prompt این دستورها را به ترتیب بزنید (عدد حجم برحسب مگابایت است):
diskpartlist volumeselect volume 3shrink desired=20480
← عدد 3 شمارهٔ درایو شما در خروجی list volume است و 20480 یعنی ۲۰ گیگابایت. اعداد را با درایو و نیاز خودتان عوض کنید.
آیا همین روش را برای درایو C: هم میتوان انجام داد؟
Shrink کردن C: برای ساختن یک درایو جدید ممکن است و مشکلی ندارد، ولی حذف و ساخت دوبارهٔ C: ممکن نیست. طبق صفحهٔ Disk Management، پارتیشنی را که در حال استفاده است (از جمله پارتیشنی که ویندوز روی آن نصب است) نمیتوان فرمت کرد. بنابراین مراحل «حذف و ساخت دوباره» فقط برای درایوهای داده مثل D: و E: است. برای درایوهای سیستمی بهتر است توضیح پارتیشن رزروشدهٔ سیستم را بخوانید و اگر پارتیشنها را باید جابهجا کنید از نرمافزارهای مدیریت پارتیشن استفاده کنید.
اگر مشکل شما خرابی هارد است و میخواهید قبل از پارتیشنبندی مطمئن شوید دیسک سالم است، آموزش بررسی سلامت SSD در ویندوز و آموزش تعمیر هارد دیسک و نکات ایمنی آن کمک میکند. برای پارتیشنبندی فلش هم آموزش ساخت چند پارتیشن روی فلش مموری را ببینید.
پاسخ به سوالات شما
چطور بدون فرمت کردن ویندوز یه پارتیشن جدید بسازم؟
با Shrink Volume از یک درایو فضای Unallocated بگیرید و روی آن New Simple Volume بسازید. طبق مایکروسافت در این کار فایلهای معمولی خودکار جابهجا میشوند و نیازی به فرمت کردن درایو اصلی نیست.
با Shrink کردن درایو فایلهام پاک میشن؟
نه، طبق راهنمای مایکروسافت در Shrink دادهای از بین نمیرود. با این حال پیش از هر کار روی پارتیشنها از فایلهای مهمتان بکاپ بگیرید.
چرا Shrink Volume برام خاکستریه؟
معمولاً چون درایو NTFS نیست یا شما با حساب ادمین وارد نشدهاید. مایکروسافت میگوید فقط درایوهای NTFS و بدون سیستم فایل را میتوان Shrink کرد.
چرا ویندوز نمیذاره درایو رو بیشتر کوچیک کنم؟
چون فایلهای جابهجانشدنی مثل Page File وسط درایو هستند. موقتاً Page File را به درایو دیگری ببرید، Shrink کنید و بعد آن را برگردانید.
چرا Extend Volume خاکستریه؟
چون فضای Unallocated درست بعد از درایو نیست یا درایو NTFS یا ReFS نیست. مایکروسافت هر دو را شرط Extend میداند.
ویندوز ۱۱ هم همین مراحل رو داره؟
بله. مایکروسافت میگوید Disk Management در ویندوز ۱۰ و ۱۱ یکسان است و تفاوتی ندارد.
میشه درایو C رو حذف کنم و دوباره بسازم؟
نه. پارتیشنی که ویندوز روی آن نصب است و در حال استفاده است قابل حذف یا فرمت نیست. فقط Shrink کردن آن برای ساختن درایو جدید ممکن است.
