طبق راهنمای تعمیر پیسی، اگر هارد دیسک شما تقتق، خرخر، صدای فلزی یا خراشیدن میدهد، همین حالا کامپیوتر را خاموش کنید و هارد را دوباره روشن نکنید؛ سیگیت میگوید این صداها ممکن است نشانهٔ خرابی مکانیکی باشد و تلاش عجولانه برای تعمیر معمولاً آسیب را بیشتر میکند (منبع: راهنمای Seagate Recovery Services).
درپوش هارد را باز نکنید: سیگیت تأکید میکند هارد نسبت به آلودگی بسیار حساس است و فقط باید در محیط کاملاً تمیز (کلینروم) باز شود. اطلاعات مهم را به مرکز بازیابی اطلاعات بسپارید و هارد را فرمت یا پارتیشنبندی نکنید (منبع).
اگر هارد دیسک صدا میدهد، اول چه کار کنیم؟
سیگیت در راهنمای «چه کار کنیم وقتی دادهها از بین میروند؟» همین ترتیب را پیشنهاد میکند (منبع):
خاموش کنید: اگر هارد صدای غیرعادی میدهد، سیستم را فوراً خاموش کنید و دوباره روشنش نکنید. (اگر کامپیوتر جواب نمیدهد، خاموش کردن اجباری با دکمهٔ پاور را ببینید.)
روی هارد چیزی ننویسید: هیچ فایل جدیدی روی آن نریزید و برنامهای رویش نصب نکنید؛ اجرای نرمافزارها هم روی هارد داده مینویسد و میتواند اطلاعات پاکشده را بازنویسی کند.
فرمت و تغییر پارتیشن ممنوع: هارد را فرمت نکنید و پارتیشنها را با هیچ نرمافزاری تغییر ندهید.
علائم را یادداشت کنید: صدا چه بود، از کی شروع شد و قبلش چه اتفاقی افتاد (ضربه، قطع برق، جابهجایی). این اطلاعات به کارشناس کمک میکند.
اگر نسخهٔ پشتیبان دارید ببینید چقدر بهروز است؛ سیگیت پیشنهاد میکند آن را روی یک سیستم دیگر بازگردانی کنید.

کدام صدا و نشانه یعنی خرابی مکانیکی هارد؟
هر هارد مکانیکی هنگام خواندن و نوشتن کمی صدا دارد. طبق راهنمای Seagate دربارهٔ هارد پرصدا صدای «تقتق» یا «چرقچرق» ملایم حین خواندن و نوشتن عادی است و بعضی هاردها وقتی بیکارند هم اسکن آفلاین انجام میدهند که صدای مشابه میدهد. نگرانکننده زمانی است که صدا تازه تغییر کرده یا بیش از حد، خراشنده و کوبنده است.
| نشانه | یعنی چه؟ | کار درست |
|---|---|---|
| تقتق، وزوز، خراشیدن یا هر صدای فلزی غیرعادی | طبق Seagate ممکن است خرابی مکانیکی باشد | خاموش کنید، نرمافزار اجرا نکنید و به مرکز بازیابی بسپارید |
| صدای خراشنده یا کوبندهای که تازه شروع شده | طبق Seagate ممکن است مشکل فیزیکی داخل یا بیرون هارد باشد | ابتدا مطمئن شوید صدا از فن پاور نیست؛ اگر از هارد است خاموش کنید |
| بوقزدن هارد اکسترنال | معمولاً برق ناکافی USB؛ هارد با گذشت زمان ممکن است برق بیشتری بخواهد | مستقیم به پورت پشت کیس، کابل سالم یا کابل Y وصل کنید |
| هارد اصلاً شناسایی نمیشود، ولی صدایی ندارد | ممکن است کابل، درایور یا خرابی منطقی باشد | اول سراغ سادهترین علتها (کابل و پورت) بروید |
منابع جدول: Seagate Recovery Services و Seagate: What should I do for a noisy disk drive?.
برای اینکه بفهمید صدا از هارد است یا از فن پاور، Seagate پیشنهاد میکند با ابزار SeaTools دستور «spin down» آکوستیک بدهید: اگر صدا قطع شد، منبعش هارد بوده است (منبع). اگر هارد صدای فلزی میدهد، این تست را هم انجام ندهید و مستقیم خاموش کنید.
چرا نباید درپوش هارد را باز کرد؟
نسخهٔ قدیمی این صفحه روشی برای باز کردن هارد و جابهجا کردن هد با پیچگوشتی نشان میداد. ما آن را حذف کردیم، چون سیگیت صریحاً میگوید برای دیدن مشکل، دستگاه را باز نکنید؛ هارد به آلودگی بسیار حساس است و فقط باید در محیطی با ذرات میکروسکوپیریز بسیار کم باز شود (منبع). خود Seagate هم هاردها را در اتاقهای تمیز Class ۱۰۰ بازیابی میکند.

عکس واقعی: داخل یک هارد ۲٫۵ اینچی؛ صفحهٔ براق (platter) و بازوی هد دیده میشود. عکس از Evan-Amos، مجوز CC BY-SA ۳.۰، Wikimedia Commons.

← درپوش هارد را بازکردن هزینهٔ دیگری هم دارد: وسترن دیجیتال در سیاست گارانتی خود نوشته اگر نقص ناشی از تغییر دستگاه (از جمله برداشتن برچسبها و باز کردن پوششهای خارجی) باشد، مسئولیتی ندارد (WD Warranty Policy).
اگر هارد صدا نمیدهد ولی شناسایی نمیشود چه کنیم؟
سیگیت میگوید قبل از هر چیز سادهترین علتها را کنار بگذارید، مثل کابل شل یا درایور خراب (منبع). برای هاردهای اکسترنال طبق راهنمای Seagate این مراحل را امتحان کنید:
هارد را از هاب USB جدا کنید و مستقیم به پورت کامپیوتر بزنید؛ در کامپیوتر دسکتاپ از پورتهای پشت کیس استفاده کنید.
پورتهای دیگر را هم امتحان کنید و کابل را با یک کابل سالم عوض کنید.
اگر کابل دو سر USB (نوع Y) دارد، هر دو سر را وصل کنید تا برق کافی برسد.
هارد را به کامپیوتر دیگری وصل کنید؛ اگر آنجا درست کار کرد، مشکل از برق یا پورت کامپیوتر اول بوده است.
اگر هارد با این کارها هم دیده نشد و صدا یا بوی غیرعادی ندارد، مشکل ممکن است منطقی (فایلسیستم) باشد. سیگیت میگوید نرمافزار در بعضی خرابیهای منطقی جواب میدهد، ولی فقط از نرمافزاری استفاده کنید که اجازه بدهد فایلهای بازیابیشده را روی یک دیسک دیگر ذخیره کنید (منبع). برای بررسی سلامت دیسکهای دیگر بررسی سلامت SSD و برای شناسایی علائم دیگر راهنمای عیبیابی کامپیوتر را ببینید.

چه موقع باید به مرکز بازیابی اطلاعات مراجعه کنیم؟
اگر اطلاعات روی هارد برایتان مهم است و هارد صدای غیرعادی میدهد یا بعد از ضربه کار نمیکند، بهجای آزمون و خطا به مرکز بازیابی بروید. سیگیت یادآوری میکند ساختن دوبارهٔ دادهها ممکن است از هزینهٔ بازیابی حرفهای گرانتر باشد (منبع).
← نکتهٔ مخصوص کاربران ایرانی: قبل از تحویل هارد از مرکز بازیابی بپرسید تشخیص و قیمت را کتبی اعلام میکند یا نه، و اگر هارد گارانتی دارد از مرکز بخواهید نامهای رسمی بدهد که چه کاری روی هارد انجام شده است. WD دربارهٔ هاردهای خریداریشده از فروشنده یا توزیعکنندهٔ رسمی خود میگوید برای حفظ گارانتی باید مرکز بازیابی چنین تأییدیهای را کتبی و روی سربرگ شرکت بدهد (WD Data Recovery).
ما این صفحه را بازنویسی کردهایم و آزمایش عملی روی هارد خراب انجام ندادهایم؛ همهٔ توصیهها از مستندات رسمی Seagate و WD آمده است. پشتیبانگیری منظم از اطلاعات مهم، مطمئنترین راه برای جلوگیری از چنین ماجرایی است.
پاسخ به سوالات شما
هارد من تقتق صدا میده، چی کار کنم؟
کامپیوتر را فوراً خاموش کنید و دوباره روشنش نکنید. طبق Seagate این صدا ممکن است خرابی مکانیکی باشد و ادامهٔ کار با هارد میتواند اطلاعات را بیشتر از بین ببرد.
میشه خودم هارد رو باز کنم و تعمیرش کنم؟
نه. سیگیت میگوید هارد را برای دیدن مشکل باز نکنید، چون فقط در محیطی کاملاً تمیز باید باز شود و ذرههای ریز میتوانند به آن آسیب بزنند.
با نرمافزار ریکاوری میشه هاردی که صدا میده رو درست کرد؟
نه، اگر هارد صدای تقتق یا خراشیدن میدهد از هیچ نرمافزاری استفاده نکنید. Seagate میگوید این صداها ممکن است نشانهٔ خرابی مکانیکی باشد و باید هارد را خاموش و به مرکز بازیابی بفرستید.
هارد اکسترنالم بوق میزنه و شناسایی نمیشه، یعنی خراب شده؟
نه لزوماً؛ معمولاً برق USB کافی نیست. هارد را مستقیم به پورت کامپیوتر، با کابل سالم یا کابل Y وصل کنید و روی کامپیوتر دیگر هم امتحان کنید.
اگه هارد فرمت بخواد چی کار کنم؟
فرمتش نکنید و پارتیشنهایش را تغییر ندهید. Seagate میگوید این کارها میتوانند باعث از دست رفتن دائمی اطلاعات شوند؛ اگر داده مهم است اول بازیابی کنید.
مرکز بازیابی گارانتی هارد رو باطل میکنه؟
طبق WD، برای هاردهای خریداریشده از فروشندهٔ رسمی خودش، استفاده از مرکز بازیابی گارانتی را باطل نمیکند، بهشرط اینکه مرکز کتبی و روی سربرگ تأیید کند چه کاری انجام داده است. گارانتی هاردهای دیگر را از فروشنده بپرسید.

دیدگاهها