WinRAR چیست؟
WinRAR یکی از شناخته‌شده‌ترین نرم‌افزارهای فشرده‌سازی و بایگانی فایل برای ویندوز است. طبق مقاله ویکی‌پدیا درباره WinRAR، این نرم‌افزار از سال ۱۹۹۵ توسط Eugene Roshal و شرکت win.rar GmbH (با نام تجاری RARLAB) توسعه داده می‌شود. WinRAR می‌تواند فایل‌های فشرده با فرمت RAR، که خود Roshal آن را طراحی کرده، و ZIP بسازد و فایل‌های فشرده با فرمت‌های بسیار زیادی را باز کند.
با WinRAR می‌توانید چند فایل یا پوشه را در یک فایل فشرده جمع کنید، حجم آن‌ها را کم کنید، فایل را به چند بخش تقسیم کنید و روی آن رمز بگذارید. همین امکانات باعث شده که بیشتر فایل‌های فشرده‌ای که در اینترنت دانلود می‌کنید، با WinRAR یا نرم‌افزارهای مشابه ساخته شده باشند.
اصلاح اطلاعات نسخه قبلی این مطلب
نسخه قبلی این مطلب چند ادعای نادرست یا ناقص داشت. اول اینکه ACE را جزو فرمت‌های پشتیبانی‌شده آورده بود؛ طبق ویکی‌پدیا، WinRAR از نسخه ۵.۷۰ پشتیبانی از ACE را به خاطر یک آسیب‌پذیری امنیتی جدی حذف کرد. دوم اینکه نوشته بود WinRAR از RAR، ZIP، CAB، ISO، ۷-Zip و فرمت‌های دیگر «پشتیبانی» می‌کند؛ در واقع WinRAR فقط فایل RAR و ZIP می‌سازد و بقیه فرمت‌ها را فقط باز می‌کند. سوم اینکه ادعا کرده بود WinRAR از همه نرم‌افزارهای فشرده‌سازی سریع‌تر است؛ این ادعا منبع رسمی نداشت و حذف شد.
فرمت‌هایی که WinRAR پشتیبانی می‌کند
طبق ویکی‌پدیا، WinRAR فقط دو نوع فایل فشرده می‌سازد: RAR و ZIP. اما می‌تواند فرمت‌های زیادی را باز کند. مهم‌ترین آن‌ها این‌ها هستند:
- فایل‌های RAR، ZIP، ZIPX، TAR، ARJ، LHA و JAR
- فایل‌های CAB ویندوز و فایل‌های ISO دیسک‌های نوری
- فایل‌های فشرده ۷z، gzip، bzip۲، xz، lzip، zstandard و Z
- فایل‌های uuencode، فایل‌های تقسیم‌شده و بعضی فایل‌های خوداستخراج با پسوند
.exe
پسوند فایل RAR معمولاً .rar است و فایل‌های چندبخشی در فرمت جدید، طبق ویکی‌پدیا، با نام‌هایی مثل archive.part01.rar ذخیره می‌شوند.
امکانات اصلی WinRAR
فرمت RAR با دیکشنری بزرگ می‌تواند حجم فایل‌ها را به‌خوبی کم کند. طبق ویکی‌پدیا، در نسخه ۷ اندازه دیکشنری تا ۶۴ گیگابایت قابل تنظیم است.
می‌توانید یک فایل حجیم را به چند بخش با اندازه دلخواه تقسیم کنید تا جابه‌جایی یا آپلود آن راحت‌تر شود.
طبق ویکی‌پدیا، WinRAR برای رمزگذاری از الگوریتم AES با کلید ۲۵۶ بیتی استفاده می‌کند.
با اضافه کردن اطلاعات بازیابی (Recovery Record) می‌توانید فایل فشرده آسیب‌دیده را تا حدی تعمیر کنید.
هر فایل در آرشیو یک کد بررسی CRC-۳۲ یا BLAKE۲ دارد تا سالم بودن آن بررسی شود.
فشرده‌سازی و بازکردن فایل‌ها از چند هسته پردازنده هم‌زمان استفاده می‌کند.
فرق RAR۴، RAR۵ و RAR۷
فرمت RAR در طول زمان تغییر کرده است. طبق ویکی‌پدیا، از نسخه ۵.۰ فرمت جدیدی به نام RAR۵ اضافه شد و از آن به بعد، فرمت قدیمی‌تر RAR۴ نامیده می‌شود. نسخه‌های قدیمی‌تر از WinRAR ۵.۰ نمی‌توانند فایل‌های RAR۵ را باز کنند. فرمت RAR۷ هم دیکشنری ۶۴ گیگابایتی و دو الگوریتم تازه برای فشرده‌سازی بهتر اضافه کرد. اگر دیکشنری فایل RAR۷ بیشتر از ۴ گیگابایت باشد، فقط WinRAR ۷.۰ یا جدیدتر می‌تواند آن را باز کند. پس اگر هنگام باز کردن یک فایل RAR خطا گرفتید، اول نسخه WinRAR خودتان را به‌روز کنید.
آموزش ساخت فایل فشرده با رمز
- ۱انتخاب فایل‌ها
فایل‌ها یا پوشه‌ها را انتخاب کنید و روی آن‌ها راست‌کلیک کنید.
- ۲افزودن به آرشیو
گزینه Add to archive را بزنید.
- ۳تنظیم فرمت
فرمت RAR یا ZIP و میزان فشرده‌سازی را انتخاب کنید. برای تقسیم فایل، اندازه هر بخش را در Split to volumes وارد کنید.
- ۴گذاشتن رمز
دکمه Set password را بزنید و رمز را وارد کنید. برای مخفی شدن نام فایل‌ها، گزینه Encrypt file names را هم فعال کنید.
بعد از زدن OK، فایل فشرده در همان پوشه ساخته می‌شود. برای باز کردن هم کافی است روی فایل راست‌کلیک کنید و Extract Here یا Extract files را بزنید.
امنیت: WinRAR را همیشه به‌روز نگه دارید
WinRAR در سال‌های اخیر چند آسیب‌پذیری امنیتی مهم داشته است. طبق ویکی‌پدیا، در فوریه ۲۰۱۹ یک آسیب‌پذیری جدی در کتابخانه unacev2.dll که برای باز کردن فایل‌های ACE استفاده می‌شد، کشف شد و به همین دلیل پشتیبانی ACE حذف شد. طبق صفحه تغییرات رسمی WinRAR، نسخه ۷.۱۳ یک آسیب‌پذیری پیمایش مسیر (Directory Traversal) را رفع کرد که با آن یک فایل فشرده دست‌کاری‌شده می‌توانست فایل‌ها را در مسیری غیر از مسیر انتخابی شما ذخیره کند. نسخه ۷.۲۳ هم یک آسیب‌پذیری سرریز حافظه (Heap Overflow) را رفع کرده است.
به همین دلیل، WinRAR را فقط از سایت رسمی آن دریافت کنید و همیشه آخرین نسخه را نصب کنید. فایل‌های فشرده‌ای که از منبع ناشناس دریافت می‌کنید، به‌خصوص پیوست‌های ایمیل، می‌توانند برای حمله به نسخه‌های قدیمی استفاده شوند.
نسخه آزمایشی و لایسنس
طبق ویکی‌پدیا، WinRAR یک نرم‌افزار آزمایشی (Trialware) است. پس از نصب، می‌توانید آن را در یک دوره آزمایشی ۴۰ روزه استفاده کنید و بعد از آن باید لایسنس بخرید. پس از پایان این دوره، امکانات غیرسازمانی برنامه همچنان در دسترس می‌ماند، اما برنامه برای خرید لایسنس پیام نشان می‌دهد. خرید لایسنس با کارت‌های بانکی ایرانی به دلیل تحریم‌ها از سایت رسمی ممکن نیست. اگر نمی‌خواهید لایسنس بخرید، نرم‌افزار متن‌باز و رایگان ۷-Zip هم می‌تواند بیشتر فایل‌های RAR را باز کند، هرچند نمی‌تواند فایل RAR بسازد.
نسخه‌های دیگر
طبق ویکی‌پدیا، RARLAB یک نسخه رایگان برای اندروید هم با نام RAR for Android منتشر کرده که تبلیغات دارد و با پرداخت می‌توان آن‌ها را حذف کرد. برنامه‌های خط فرمان RAR و UNRAR هم برای macOS، لینوکس و FreeBSD منتشر شده‌اند. کد منبع UnRAR هم به‌صورت رایگان در اختیار سازندگان نرم‌افزارهای دیگر قرار گرفته تا بتوانند فایل‌های RAR را باز کنند، اما نه بسازند.
نکاتی برای استفاده بهتر
- برای فایل‌هایی که قبلاً فشرده شده‌اند، مثل ویدئو، MP۳ و JPG، فشرده‌سازی معمولاً حجم را زیاد کم نمی‌کند. برای این فایل‌ها می‌توانید از روش Store یا Fastest استفاده کنید.
- برای فایل‌های مهم، گزینه Add recovery record را فعال کنید تا در صورت خرابی بخشی از فایل، شانس تعمیر آن بیشتر شود.
- رمز فایل‌های فشرده را جایی امن نگه دارید. اگر رمز فایل AES را فراموش کنید، بازیابی آن عملاً ممکن نیست.
- اگر فایل RAR باز نمی‌شود و پیام خطای Checksum می‌گیرید، اول فایل را دوباره دانلود کنید و بعد گزینه Repair archive را امتحان کنید.
جمع‌بندی
WinRAR نرم‌افزار فشرده‌سازی قدیمی و قدرتمندی است که از سال ۱۹۹۵ توسط Eugene Roshal توسعه داده می‌شود. فایل‌های RAR و ZIP می‌سازد، ده‌ها فرمت دیگر را باز می‌کند و امکاناتی مثل رمزگذاری AES-۲۵۶، تقسیم فایل و رکورد بازیابی دارد. پشتیبانی ACE به دلایل امنیتی حذف شده و نسخه‌های قدیمی آسیب‌پذیری‌های مهمی دارند؛ پس همیشه آخرین نسخه را از سایت رسمی نصب کنید.
اقا عالی
سلام
آقا زنده باشی :)))